Zespół bólowy beagla (SRMA) – czym jest i jak się objawia?
Zespół bólowy beagla, znany także jako beagle pain syndrome (syndrom bólu beagle’a), współcześnie najczęściej nazywany SRMA (od ang. steroid-responsive meningitis-arteritis), to prawdopodobnie immunozależne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i tętnic. Typowo objawia się silnym bólem szyi, sztywnością, apatią, niechęcią do ruchu i gorączką, ale gorączka nie musi wystąpić, a u części psów choroba może przebiegać z powikłaniami neurologicznymi, sercowo-naczyniowymi lub krwotocznymi. Mimo nazwy nie dotyczy wyłącznie psów rasy beagle – potwierdzono predyspozycje także u innych ras psów, m.in. whippetów i retrieverów z Nowej Szkocji.
SRMA to schorzenie zapalne obejmujące przede wszystkim opony miękkie oraz tętnice. W badaniach patologicznych opisywano nacieki neutrofilowe, martwicę włóknikowatą naczyń, zakrzepicę, proliferację śródbłonka, a niekiedy także krwawienia. Choroba ma charakter układowy – zmiany mogą wykraczać poza układ nerwowy i obejmować m.in. tkanki okołokręgosłupowe, śródpiersie lub okolicę serca.
Określenie „steroid-responsive” opisuje typową, choć nie uniwersalną odpowiedź na glikokortykosteroidy. Nie jest to samodzielne kryterium diagnostyczne. Podobnie „zespół bólowy beagla” to nazwa historyczna. Wywodzi się z obserwacji laboratoryjnych beagli, u których w 1984 r. Brooks opisał martwicze zapalenie naczyń. Późniejsze badania Hayesa i współpracowników oraz Scott-Moncrieffa i współpracowników potwierdziły, że podobny zespół może występować u różnych psów, nie tylko beagli.
Dlaczego beagle są predysponowane, ale nie „skazane”?
Badania epidemiologiczne wskazują na wyraźną predyspozycję rasową. W badaniu Rose’a i współpracowników iloraz szans wynosił 11,67 dla beagli i 38,97 dla whippetów. To ważne zastrzeżenie: iloraz szans (OR) nie oznacza procentowego ryzyka zachorowania. Nie można więc mówić, że „beagle mają 11,67% ryzyka SRMA”. Szerokie przedziały ufności dodatkowo ograniczają precyzję takich oszacowań. Skłonność rasowa jest realna, ale nie oznacza, że każdy beagle zachoruje.
Co dzieje się w układzie odpornościowym?
Patogeneza SRMA nie jest w pełni poznana. Badania wskazują na udział cytokin zapalnych, m.in. IL-6, IL-17 i TGF-β1, oraz podwyższone stężenie IgA. Nie zidentyfikowano jednak jednego autoantygenu ani pojedynczego mechanizmu wywołującego chorobę. W pracy Maioliniego i współpracowników napisano wprost:
„The hypothesis that SRMA might be a Th17-mediated disorder should be further investigated.”
Oznacza to, że odpowiedź immunologiczna typu Th17 jest istotnym kierunkiem badań, ale nie została ostatecznie udowodniona jako pierwotna przyczyna choroby. Podobnie neutrofilowe pułapki zewnątrzkomórkowe (NET) mogą podtrzymywać zapalenie, lecz ich rola nie jest jeszcze gotowym celem terapeutycznym.
Jak się objawia SRMA?

Najczęstszym i najbardziej charakterystycznym objawem jest ból szyi. Pies może trzymać głowę nisko, garbić się, unikać ruchu, nie chcieć wchodzić po schodach, skakać na kanapę lub odwracać głowy. Przy dotyku szyi albo przy podnoszeniu psa może pojawić się wyraźna reakcja bólowa. Opiekunowie często opisują to jako „sztywność”, „zablokowanie karku” albo „ostrożne chodzenie”.
Do tego dołączają objawy ogólne: apatia, gorączka, zmniejszony apetyt, drżenia, czasem wymioty lub biegunka. W zaawansowanych lub nietypowych przypadkach mogą wystąpić zaburzenia chodzenia, niedowłady, ataksja, a nawet ciężkie objawy neurologiczne związane z zajęciem rdzenia lub pnia mózgu.
W dużej serii 53 psów z SRMA, opublikowanej przez Jonesa i współpracowników w 2025 r., częstość objawów przedstawiała się następująco:
| Objaw | Częstość |
|---|---|
| Ból kręgosłupa | 52/53 – 98,1% |
| Ból szyi | 49/53 – 92,5% |
| Apatia | 47/53 – 88,7% |
| Gorączka | 45/53 – 84,9% |
| Zaburzenia apetytu | 27/53 – 50,9% |
| Niechęć do ruchu | 24/53 – 45,3% |
| Sztywny chód | 16/53 – 30,2% |
| Zgarbienie | 11/53 – 20,8% |
| Biegunka | 8/53 – 15,1% |
| Drżenia | 6/53 – 11,3% |
To wyselekcjonowana grupa psów kierowanych do ośrodków referencyjnych, więc nie musi dokładnie odwzorowywać wszystkich przypadków w populacji. Warto jednak zwrócić uwagę, że ból szyi i ból kręgosłupa były bardzo częste, a gorączka – choć częsta – nie występowała u wszystkich.
Czy brak gorączki wyklucza SRMA?
Nie. W prospektywnym badaniu Lowriego i współpracowników gorączkę stwierdzono tylko u 12 z 20 psów. Pies z bólem szyi, sztywnością i apatią, ale bez gorączki, nadal wymaga pilnej oceny weterynaryjnej. Brak gorączki nie wyklucza SRMA, podobnie jak sama poprawa po sterydach nie potwierdza rozpoznania.
Ostra i przewlekła postać SRMA
W postaci ostrej dominują nagły ból szyi, gorączka, sztywność i apatia. W płynie mózgowo-rdzeniowym często przeważają neutrofile. W postaci przewlekłej lub nawrotowej objawy mogą być bardziej stępione, a w płynie mogą dominować komórki jednojądrzaste. Mogą też pojawiać się deficyty neurologiczne. W badaniu Lowriego psy z pleocytozą neutrofilową często chorowały krócej niż siedem dni, a psy z pleocytozą monocytową – dłużej. Nie jest to jednak uniwersalna granica podziału.
Jak wygląda diagnostyka SRMA?
SRMA nie ma jednego, bezbłędnego testu. Rozpoznanie opiera się na połączeniu wywiadu, badania klinicznego i neurologicznego, wyników badań laboratoryjnych, analizy płynu mózgowo-rdzeniowego (PMR), obrazowania oraz wykluczenia innych chorób.
Podstawowe elementy diagnostyki to:
- badanie neurologiczne – ocena bólu szyi, chodu, odruchów i deficytów;
- morfologia, biochemia i CRP – markery zapalenia, ale nieswoiste;
- badanie PMR – cytologia, liczba komórek, białko, niekiedy IgA;
- MRI – szczególnie przy podejrzeniu zmian strukturalnych, powikłań lub nietypowego przebiegu;
- wykluczenie zakażeń i innych chorób – m.in. zakaźnego zapalenia opon, dyskopatii, zapalenia wielostawowego, zapalenia mózgu i opon o nieustalonej etiologii, discospondylitis, wad odcinka szyjnego, urazów i nowotworów.
W PMR typowa jest pleocytoza, często neutrofilowa. Nie ma jednak jednego wzorca, który zawsze potwierdza SRMA. IgA w surowicy i PMR może wspierać rozpoznanie – w jednym z badań wykazano czułość 91% i swoistość 78% – ale możliwe są wyniki fałszywie dodatnie i fałszywie ujemne. IgA może też pozostawać podwyższone po uzyskaniu remisji.
CRP jest przydatne w monitorowaniu zapalenia, ale nie wskazuje przyczyny. Wysokie CRP występuje także w sepsie i innych chorobach. W jednym z badań średnie CRP w SRMA wynosiło około 142 mg/L, a w sepsie około 114 mg/L – bez wyraźnej, jednoznacznej granicy różnicującej.
MRI może pokazywać wzmocnienie kontrastowe opon, korzeni nerwowych, błon maziowych stawów międzywyrostkowych, a nawet mięśni przykręgosłupowych. Odsetki nieprawidłowości różnią się jednak między badaniami, co wynika m.in. z doboru pacjentów, protokołu badania i kryteriów interpretacji. Prawidłowy MRI nie wyklucza SRMA, podobnie jak prawidłowy PMR w pojedynczym badaniu nie zawsze wyklucza chorobę w nietypowym przebiegu.

Leczenie i nawroty
Podstawą leczenia są glikokortykosteroidy, najczęściej prednizolon. Celem jest szybkie zahamowanie zapalenia, a następnie stopniowe zmniejszanie dawki. W trudniejszych lub nawrotowych przypadkach stosuje się dodatkowe leki immunosupresyjne, m.in. cytarabinę lub azatioprynę. Nie ma jednego uniwersalnego protokołu leczenia – schemat powinien zależeć od nasilenia objawów, odpowiedzi na terapię, tolerancji leków, nawrotów i powikłań.
Długotrwałe stosowanie sterydów może pogarszać jakość życia. Najczęstsze działania niepożądane to wzmożone pragnienie, częste oddawanie moczu, zwiększony apetyt, tycie, dyszenie, zmiany zachowania, osłabienie mięśni i większa podatność na zakażenia. Większe dawki glikokortykosteroidów wiążą się z nasilonymi działaniami niepożądanymi, dlatego leczenie wymaga indywidualizacji.
Nawroty są częste, choć wskaźniki różnią się między badaniami – opisywano około 29,4%, 32,4%, 37,6% i 47,5%. Różnice metodologiczne uniemożliwiają proste porównania. W badaniu Lau i współpracowników 22 z 29 pierwszych nawrotów wystąpiło po zakończeniu prednizonu, a mediana czasu do nawrotu wynosiła około 139,5 dnia. To pokazuje, że pies po zakończeniu leczenia nadal wymaga obserwacji.
W 2024 r. opublikowano randomizowane badanie porównujące sześciotygodniowy i sześciomiesięczny schemat prednizolonu. Nawroty wystąpiły u 9/24 psów w grupie sześciotygodniowej i 6/20 psów w grupie sześciomiesięcznej. Iloraz szans wynosił 1,40 (95% CI: 0,40-4,96), więc różnica nie była istotna statystycznie. Nie udowodniono jednak równoważności krótszego leczenia. Rose i współpracownicy przyznali:
„…but agree this is not conclusive.”
Krytykę statystyczną tego badania przedstawił Woodward:
„…substantial misinterpretations of statistical evidence…”
Najbezpieczniejszy wniosek jest więc taki: krótsza terapia zasługuje na dalsze badania, ale nie powinna być automatycznie uznawana za równie skuteczną u każdego psa. Decyzję o czasie leczenia powinien podejmować lekarz weterynarii na podstawie przebiegu choroby i kontroli.
Czy można przewidzieć nawrót?
Obecnie nie ma wiarygodnego, rutynowego wskaźnika, który przy pierwszej wizycie pozwoliłby przewidzieć nawrót. W pracy Lowriego i współpracowników napisano:
„A robust prognostic indicator at initial presentation for potential relapse remains elusive.”
Oznacza to, że prawidłowe CRP, poprawa kliniczna czy nawet wynik PMR po leczeniu nie dają pełnej gwarancji, że choroba nie wróci. Monitorowanie powinno być indywidualne.

Powikłania i nietypowe przebiegi
SRMA może być chorobą ogólnoustrojową, a nie wyłącznie „bólem szyi”. W małym prospektywnym badaniu nieprawidłowości echokardiograficzne stwierdzono u 12 z 14 psów, m.in. płyn w osierdziu i zaburzenia kurczliwości. Opis przypadków z 2026 r. wskazywał na możliwość ciężkiej dysfunkcji serca i nadkrzepliwości u pojedynczego psa, który jednak wrócił do dobrej kondycji po leczeniu.
Rzadkim, ale groźnym powikłaniem jest krwawienie do kanału kręgowego. Opisywano krwiaki powodujące niedowłady, wymagające chirurgicznego odbarczenia rdzenia. Bywają przypadki bez typowego bólu szyi, z nagłym niedowładem i krwawieniem widocznym w MRI lub CT. Opisywano także wyjątkowo ciężkie postacie z zajęciem pnia mózgu, kończące się eutanazją mimo leczenia. To rzadkie sytuacje, ale pokazują, że SRMA może mieć przebieg dramatyczny i wymagać szybkiej diagnostyki obrazowej.
Nowe biomarkery – mikroRNA, NET, IL-17, NGAL, D-dimery, metabolomika PMR i parametry krzepnięcia krwi – są intensywnie badane. Żaden z nich nie zastąpił jednak rutynowej analizy PMR i oceny klinicznej.

Czy SRMA jest dziedziczna i czy szczepienia mają znaczenie?
Predyspozycja genetyczna jest prawdopodobna. Badania rodzinne u retrieverów z Nowej Szkocji sugerowały skupianie się zachorowań, ale nie zidentyfikowano jednej mutacji odpowiedzialnej za SRMA. Nie istnieje walidowany test genetyczny pozwalający przewidzieć zachorowanie. Predyspozycja jest najprawdopodobniej wielogenowa i zależy także od czynników środowiskowych oraz immunologicznych.
Nie potwierdzono związku przyczynowego między szczepieniami a SRMA. W badaniu 60 przypadków i 180 kontroli nie wykazano zwiększonego ryzyka związanego ze szczepieniami, płcią, kastracją, sezonem ani lokalizacją. Nie wyklucza to wszystkich indywidualnych zależności, ale nie ma podstaw, by traktować szczepienia jako główną przyczynę choroby. Podczas immunosupresji decyzję o szczepieniu należy indywidualizować z lekarzem weterynarii.
Co powinien zrobić właściciel?
Nagły silny ból szyi, sztywność, gorączka, znaczna apatia, drżenia, zaburzenia chodzenia lub niedowład wymagają pilnej konsultacji lekarza weterynarii. SRMA może przypominać dyskopatię, zakażenie opon, zapalenie wielostawowe, uraz lub chorobę nowotworową. Nie należy podawać psu sterydów „na próbę” bez diagnozy, ponieważ może to maskować infekcję i utrudnić interpretację badań.
Warto prowadzić notatki: kiedy pojawiły się objawy, czy pies miał gorączkę, jak reaguje na dotyk szyi, czy je i pije, czy występują drżenia lub osłabienie. Podczas leczenia nie należy samodzielnie przerywać ani zmieniać dawki leków immunosupresyjnych. Kontrole są potrzebne nie tylko po to, by sprawdzić poprawę, lecz także po to, by wychwycić działania niepożądane i wczesne nawroty.
Najważniejsze do zapamiętania
- SRMA to prawdopodobnie immunozależne zapalenie opon i tętnic, a nie wyłącznie „choroba beagli”.
- Najczęstsze objawy to ból szyi, sztywność, apatia, niechęć do ruchu i gorączka, ale gorączka może nie wystąpić.
- Rozpoznanie wymaga badań, w tym oceny PMR i wykluczenia innych chorób; nie ma jednego bezbłędnego testu.
- Leczenie opiera się na glikokortykosteroidach, czasem z dodatkowymi lekami immunosupresyjnymi.
- Nawroty są częste, a wiarygodne przewidywanie ich ryzyka nadal pozostaje trudne.
- U części psów mogą wystąpić powikłania sercowe, krwotoczne lub ciężkie neurologiczne, dlatego nietypowe objawy wymagają szybkiej diagnostyki.
Wybrane piśmiennictwo
- Brooks P.N. (1984). Necrotizing vasculitis in a group of Beagles.
- Hayes T.J. i wsp. (1989). An idiopathic febrile necrotizing arteritis syndrome in the dog: Beagle Pain Syndrome.
- Scott-Moncrieff J.C. i wsp. (1992). Systemic necrotizing vasculitis in nine young beagles.
- Rose J.H. i wsp. (2014). The impact of demographic, social and environmental factors on the development of SRMA.
- Bremer H.D. i wsp. (2015). Disease patterns and incidence of immune-mediated disease in insured Swedish Nova Scotia Duck Tolling Retrievers.
- Hilpert E. i wsp. (2020). SRMA in dogs in Germany: epidemiological and clinical factors influencing recurrence.
- Lau J. i wsp. (2019). Clinical characteristics, breed differences and quality of life in North American dogs with SRMA.
- Paterson R., Brady S. (2024). Australian population of dogs with SRMA – 124 cases.
- Lowrie M. i wsp. (2009). Prospective study of disease markers, prednisolone treatment and outcome in 20 dogs.
- Biedermann E. i wsp. (2016). Relapses in dogs with SRMA.
- Bathen-Nöthen A. i wsp. (2008). Concentrations of acute-phase proteins in dogs with SRMA.
- Badanie diagnostyczne IgA (2011). Determination of immunoglobulin A concentrations in serum and CSF.
- Rose J.H. i wsp. (2024). Randomized trial comparing six-week and six-month prednisolone protocols.
- Woodward A. (2024). Letter regarding the randomized SRMA trial.
- Günther i wsp. (2020). Evaluating cytosine arabinoside for recurrent canine SRMA.
- Remelli i wsp. (2022). MRI highlights meningeal involvement in SRMA – 70 cases.
- Jones i wsp. (2025). MRI findings in dogs with SRMA in the UK – 53 cases.
- Maiolini A. i wsp. (2013). IL-6, VEGF and TGF-β1 in canine SRMA.
- Wohlsein J.C. i wsp. (2024). Neutrophil extracellular traps in CSF and serum of dogs with SRMA.
- Lam J. i wsp. (2026). SRMA with marked cardiac dysfunction and hypercoagulability.





Opublikuj komentarz
Musisz się zalogować, aby móc dodać komentarz.